पुरातत्त्व / इतिहास घडामोडी
सातपुडा पर्वतरांगांत मध्याश्मयुग व ताम्रपाषाणयुगातील शैलचित्रांचा शोध
१. शोधकर्ते आणि संस्था (Researchers & Institution)
- विद्यापीठ : राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ.
- विभाग : प्राचीन भारतीय इतिहास, संस्कृती आणि पुरातत्त्व विभाग.
- संशोधक विद्यार्थी : सागर दोडके आणि तन्मय हवालदार.
- मार्गदर्शक : प्रा. डॉ. प्रभास साहू (विभाग प्रमुख).
२. भौगोलिक स्थान व विस्तार (Geographical Location)
- प्रदेश : मध्य प्रदेशातील सातपुडा पर्वतरांगांमधील दाट जंगल.
- जिल्हे : छिंदवाडा आणि नरसिंगपूर जिल्हा.
- नदी खोरे : नर्मदा नदीची प्रमुख उपनदी असलेल्या शक्कर नदीच्या उपनद्यांच्या काठावर.
- नागपूरपासून अंतर : सुमारे २३५ किलोमीटर.
-
प्रमुख ठिकाणे (३ समूह) :
- सियारखेडा
- जामुनपानी
- गडागड
३. कालखंड आणि इतिहास (Historical & Archaeological Period)
- कालखंड : ही शैलचित्रे मध्याश्मयुग (Mesolithic), ताम्रपाषाणयुग (Chalcolithic) आणि ऐतिहासिक कालखंडातील आहेत.
- पुरावा : परिसरात सापडलेल्या पाषाण हत्यारांवरून (Stone Tools) या कालखंडाची पुष्टी होते.
४. शैलचित्रांची वैशिष्ट्ये (Features of Rock Paintings)
- रंग : लाल, गेरू, काळा आणि पांढरा.
- विषय / प्रसंग : शिकार, युद्ध, उत्सव आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंग.
- चित्रीत शस्त्रे : धनुष्यबाण, भाले, तलवारी आणि कुऱ्हाडी.
- चित्रीत प्राणी : हरीण, सांबर, रानडुक्कर, मेंढ्या तसेच विविध पाळीव प्राणी.